ANTALYA’LI ÜRETİCİLERİN SORUNU TARIM BAKANINA SORULDU

Mehmet Çatakçı

ANTALYA-HDP Antalya milletvekili Kemal Bülbül Antalya’lı domates üreticilerinin
sorunlarını Tarım Bakanı Vahit Kirişçi’ ye sordu.
Antalyalı üreticiler domates ihracatında yaşanan yasak ve sınır kapılarında oluşan
uzun kuyrukların sektörü zora soktuğuna, yasakla birlikte piyasanın dengeleri
bozulurken, sınır kapılarında yaşanan kuyruklar nedeniyle ürünlerinin zarar
görmeye başladığını belirterek
Domates üreticileri Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2 Mart itibariyle domates
ihracatına kısıtlama getirmesinin piyasadaki dengeleri bozduğunu, sınır kapılarında
günlerce bekleyen tırlar yüzünden yığılmanın ve dört gün süren ihracat yasağının
domates ticaretini kontrol edilemez biçimde sekteye uğrattığını, bunun da
mevsimsel fiyat düşüşü beklenen domates piyasasında derin bir krize yol açtığı ileri
sürmektedirler.
Sınırlardaki gümrük kapılarında günler süren sıkışmaların yaşandığını dile getiren
Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği (BAİB) Başkanı Ümit Mirza Çavuşoğlu şunları
söylemektedir: “Özellikle Kapıkule sınır kapısındaki sorunun kronik hale geldi.
Geçişlerdeki problemlerimiz hiç bitmedi. Şu anda uzun tır kuyruklarında büyük çile
yaşanıyor. Bu tırlarda ağırlıklı olarak domates taşınıyor, raf ömrü kısa bir ürün. Bu
beklemeler sırasında ürünlerin bir kısmında zayiat oluyor. Yurtdışı pazarlarda
güvensizlik nedeniyle müşteriler siparişleri iptal etti. Art arda gelen satış iptalleri
nedeniyle ihracatçı zarar etti. Domates, elde kaldı. Üretici hem fiyattan hem de elde
kalan üründen gelir kaybına uğradı. Maliyet altı satışlarla durumu kurtarmaya
çalıştıkları için
fiyatlar dibe çakıldı. Piyasanın dengesi bozuldu. Yeniden toparlanması oldukça zor
görünüyor. Piyasadaki dengeleri etkileyecek kararlar alınmadan önce bizlere
sorulsa çok iyi olur. Sektörden kimseye danışılmadan karar alındığı için bu
sorunları yaşıyoruz.”
Antalya Ticaret Borsası (ATB) Meclis Başkanı Erdoğan Ekinci ise domates
ihracatında, sınır kapılarında uzun bekleyiş ve pazarlarda küçülme ile ilgili olarak
şunları söylemektedir: “Tırlarımız, sınırın diğer tarafına üç günde zor geçiyor.
Sınırda oluşan tır kuyrukları, ticareti zora sokuyor. Yaşanan sıkıntıyı ilgili
kurumlara ilettik. Bir an önce giderilmesi gerekiyor. Uluslararası pazar payımız
giderek daralıyor. Sınır kapılarındaki sorunlar giderilsin ki mevcut pazarları
sürdürelim. Bu tür adımların tarım sektörüne uzun vadeli olumsuz etkileri olacaktır.
Üreticinin karardan önce halde 28-30 lira bandından ihracata gönderdiği domatesin

fiyatı, 12-13 liraya geriledi. Daha önce limona ihracat yasağı geldiğinde limon
sattığımız ülkeler, Afrika ve Arjantin limonlarına yöneldi. Sonra da bu tercih
devam etti, hâlâ ürünleri o pazarlardan alıyorlar. Bu tür kararlar, pazar payımızı
düşürmektedir.”
Antalya’da örtü altı domates üreticisi Süleyman Cihangir Yılmaz ise şunları
söylemektedir: “Gümrük kapılarında uzun kuyruklara sebep olan sorunlardan biri
2.000 Euro’dan 7.000 Euro’ya çıkarılan geçiş ücretidir. İhracatçının yaşadığı
sorunun zincirleme olarak üreticiyi de etkilemektedir. Seralarda çiftçilerin yüzleri
asık, gözlerinde umutsuzluk var. Aylarca yetiştirip çocukları gibi baktıkları ürünler
çöp oluyor. Kaybımız çok büyük. Üretimde verdiğimizle satıştan aldığımız başa
baş oldu. Emeğimiz yok pahasına gitti. Kaybeden üretici oluyor.”
Bu bağlamda;
1- Bakanlığınız tarafından 2-6 Mart 2023 tarihlerinde domates ihracına kısıtlama
getirilmesinden kaynaklanan domates üreticilerinin zararının tazmini ile ilgili ne tür
bir girişimde bulunacaktır?
2- Bakanlığınız domates üreticilerinin uluslararası alanda diğer domates ihracı
yapan ülkelerle rekabet edebilmesi için ne tür tedbirler öngörmektedir?
3- Bakanlığınız raf ömrü kısa olan domateslerin ihracında yaşanan temel
problemlerden biri olan Kapıkule sınır kapısındaki geçişlerin hızlandırılması ile
ilgili ne tür hazırlıkları bulunmaktadır?
4- Bakanlığınız gümrük kapılarında daha önce 2.000 Euro olan geçiş ücretlerinin
7.000 Euro’ya çıkarılması ile ilgili olarak bu bedelin piyasa şartlarına göre yeniden
düzenlenmesi ile ilgili ne tür bir çalışma yapmaktadır? diye sordu.